Η αναδοχή αποτελεί έναν από τους πιο ουσιαστικούς θεσμούς παιδικής προστασίας, δίνοντας σε παιδιά που το έχουν ανάγκη την ευκαιρία να μεγαλώσουν σε ένα ασφαλές και σταθερό οικογενειακό περιβάλλον.
Η Γαβριέλλα Νικολάου, Κοινωνική Λειτουργός του Συνδέσμου Αναδοχής Οικογένειας «Φωλιά Αγάπης» στην Επαρχία Πάφου, μιλά για το τι σημαίνει αναδοχή στην πράξη, τις ανάγκες που υπάρχουν σήμερα στην Κύπρο, τα βήματα για να γίνει κάποιος ανάδοχος γονέας και το σημαντικό έργο που επιτελεί ο Σύνδεσμος στη στήριξη παιδιών και οικογενειών.
Τι είναι τελικά η αναδοχή και γιατί αποτελεί τόσο σημαντικό θεσμό για την κοινωνία μας;
Η αναδοχή παιδιών είναι ένας κοινωνικός θεσμός προστασίας που αφορά παιδιά ηλικίας από 0 έως 18 ετών, τα οποία, για πολύ σοβαρούς λόγους και βάσει δικαστικού διατάγματος, δεν μπορούν να ζουν με τους βιολογικούς τους γονείς.
Για τη δική τους ασφάλεια και προστασία, τα παιδιά αυτά μετακινούνται είτε σε ανάδοχες οικογένειες είτε σε ιδρύματα παιδικής προστασίας.
Η αναδοχή αποτελεί προσωρινή φροντίδα και φιλοξενία, με βασικό στόχο το συμφέρον και την προστασία του παιδιού. Διεθνώς διακρίνεται σε βραχυπρόθεσμη, που μπορεί να διαρκέσει από μερικές εβδομάδες έως λίγους μήνες, και μακροπρόθεσμη, η οποία μπορεί να διαρκέσει από δύο χρόνια έως και την ενηλικίωση του παιδιού.
Η διάρκειά της εξαρτάται από τις ανάγκες του παιδιού και τις δυνατότητες της ανάδοχης οικογένειας.
Η σημασία της αναδοχής είναι τεράστια, γιατί προσφέρει σε κάθε παιδί κάτι ανεκτίμητο: ένα σπίτι με φροντίδα, σταθερότητα και αγάπη. Είναι μια πράξη ανιδιοτελούς προσφοράς και ουσιαστικής στήριξης.
Ποια είναι η βασική διαφορά ανάμεσα στην αναδοχή και την υιοθεσία και γιατί συχνά συγχέονται;
Η σύγχυση προκύπτει κυρίως επειδή στην κυπριακή κοινωνία γνωρίζουμε πολύ περισσότερα για την υιοθεσία, ενώ η αναδοχή παραμένει λιγότερο γνωστή.
Η υιοθεσία είναι μια μόνιμη και αμετάκλητη νομική πράξη, κατά την οποία οι θετοί γονείς αποκτούν πλήρη γονικά δικαιώματα.
Αντίθετα, στην αναδοχή, τα γονικά δικαιώματα παραμένουν καθ’ όλη τη διάρκεια στη Διευθύντρια των Υπηρεσιών Κοινωνικής Ευημερίας και η φροντίδα του παιδιού είναι προσωρινή.
Ποιος μπορεί να γίνει ανάδοχος γονέας; Υπάρχουν συγκεκριμένα κριτήρια;
Ανάδοχος μπορεί να γίνει οποιοσδήποτε το επιθυμεί, αρκεί να είναι σωματικά και ψυχικά υγιής και να μπορεί να προσφέρει στο παιδί όσα χρειάζεται ένας γονέας.
Απαραίτητη προϋπόθεση είναι να είναι άνω των 18 ετών.
Ανάδοχος μπορεί να γίνει άτομο άγαμο, παντρεμένο, διαζευγμένο, με ή χωρίς δικά του παιδιά.
Το πιο σημαντικό όμως δεν είναι η οικογενειακή κατάσταση, αλλά η υπομονή, ο χρόνος, η σταθερότητα και η αγάπη που μπορεί να προσφέρει.
Ποια είναι τα βασικά βήματα για να εγκριθεί μια οικογένεια; Είναι δύσκολη η διαδικασία;
Οι ενδιαφερόμενοι συμπληρώνουν ένα τυποποιημένο έντυπο, το οποίο μπορούν να προμηθευτούν από τον Σύνδεσμό μας. Μαζί με την αίτηση προσκομίζονται λευκό ποινικό μητρώο και πιστοποιητικό μη καταδίκης για αδικήματα σεξουαλικής κακοποίησης.
Ακολουθεί συνάντηση με τον υποψήφιο ανάδοχο, όπου παρέχονται όλες οι απαραίτητες πληροφορίες και απαντώνται απορίες.
Η αίτηση κατατίθεται στο Γραφείο Ευημερίας και ακολουθεί αξιολόγηση, η οποία διαρκεί περίπου έξι μήνες, καθώς απαιτείται ενδελεχής εξέταση από ψυχολόγους και κοινωνικούς λειτουργούς.
Πληροφορίες δίνονται στο 99241515 και στην ιστοσελίδα www.folia-agapis.com.
Τι στήριξη λαμβάνουν οι ανάδοχοι γονείς από το κράτος;
Οι ανάδοχοι γονείς λαμβάνουν τόσο οικονομική όσο και ψυχοκοινωνική στήριξη.
Το ύψος της οικονομικής ενίσχυσης καθορίζεται με βάση τις πραγματικές ανάγκες του παιδιού, ενώ παράλληλα παρέχεται συμβουλευτική, καθοδήγηση, εκπαίδευση και ομάδες στήριξης, τόσο πριν όσο και κατά τη διάρκεια της αναδοχής.
Ποια είναι σήμερα η κατάσταση στην Κύπρο σε αριθμούς;
Στην Κύπρο, περίπου 1.100 παιδιά ζουν σήμερα σε ιδρύματα παιδικής προστασίας, ενώ μόλις 270 παιδιά βρίσκονται σε ανάδοχες οικογένειες.
Ο αριθμός των παιδιών που μεγαλώνουν σε ιδρύματα είναι ιδιαίτερα μεγάλος για τα δεδομένα της χώρας μας, γεγονός που καθιστά ακόμη πιο επιτακτική την ανάγκη για περισσότερους ανάδοχους γονείς.
Ποιο είναι το μεγαλύτερο πρόβλημα που αντιμετωπίζετε αυτή τη στιγμή;
Το μεγαλύτερο πρόβλημα είναι η έλλειψη επαρκούς αριθμού ανάδοχων οικογενειών.
Πολλά παιδιά παραμένουν σε δομές και στερούνται την ευκαιρία να ζήσουν σε ένα οικογενειακό περιβάλλον.
Ποιος είναι ο ρόλος του Συνδέσμου Αναδοχής Οικογένειας «Φωλιά Αγάπης»;
Ο ρόλος του Συνδέσμου είναι πολυδιάστατος και παγκύπριος. Υλοποιούμε προγράμματα σε συνεργασία με τις Υπηρεσίες Κοινωνικής Ευημερίας, με στόχο τη στήριξη παιδιών και οικογενειών.
Μεταξύ άλλων:
- Ενημερώνουμε και ευαισθητοποιούμε το κοινό για τον θεσμό της αναδοχής
- Υλοποιούμε πρόγραμμα Ημιανεξάρτητης Διαβίωσης για εφήβους 16-21 ετών
- Παρέχουμε υπηρεσίες κοινωνικής και επαγγελματικής στήριξης σε νέους 16–21 ετών
- Λειτουργούμε προγράμματα στήριξης ανήλικων μητέρων με βρέφη
- Εφαρμόζουμε προγράμματα 24ωρης επιτήρησης για ανήλικους με δυσκολίες προσαρμογής
Υπάρχει κάποιο παράδειγμα που να δείχνει τη σημασία της αναδοχής στην πράξη;Υπάρχουν πολλά συγκινητικά παραδείγματα. Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά είναι ένα σπίτι όπου φιλοξενήθηκαν περίπου δέκα ανάδοχα παιδιά.
Σήμερα, τα παιδιά αυτά έχουν μεγαλώσει, έχουν δημιουργήσει τις δικές τους οικογένειες και έχουν δώσει στα παιδιά τους τα ονόματα των ανάδοχων γονέων τους — ένα γεγονός που αποτυπώνει τον βαθύ δεσμό και τη σημασία της αναδοχής στη ζωή τους.
Τι θα λέγατε σε κάποιον που σκέφτεται να γίνει ανάδοχος;
Θα του λέγαμε να αναρωτηθεί αν έχει αγάπη να δώσει. Αν υπάρχει χώρος στην καρδιά, υπάρχει και χώρος στο σπίτι.
Η αναδοχή δεν είναι μόνο το τι προσφέρεις, αλλά και το τι παίρνεις. Οι εμπειρίες των ανάδοχων δείχνουν ότι τα συναισθήματα και η πληρότητα που λαμβάνουν είναι ανεκτίμητα.
Το να μπορείς να βοηθήσεις ένα παιδί να ξεπεράσει δυσκολίες και τραύματα και να του προσφέρεις ασφάλεια και ελπίδα, είναι ίσως η μεγαλύτερη προσφορά που μπορεί να κάνει ένας άνθρωπος.
