Η φράση «η ζέστη σκάει τζίτζικας» είναι από τις πιο χαρακτηριστικές του κυπριακού και ελληνικού καλοκαιριού, και αν και ακούγεται χιουμοριστική, έχει βαθιές ρίζες στη λαϊκή παράδοση και παρατήρηση της φύσης.
Ο τζίτζικας είναι από τα πιο αναγνωρίσιμα “σύμβολα” του καλοκαιριού. Το χαρακτηριστικό του «τραγούδι» ακούγεται όταν η θερμοκρασία είναι υψηλή, ειδικά τις μεσημεριανές ώρες, αφού για να “τραγουδήσει” ο τζίτζικας χρειάζεται θερμοκρασίες πάνω από 30°C. Όσο πιο υψηλή η θερμοκρασία, τόσο πιο έντονο και συχνό το “τσιρτσίρισμά” του. Όταν όμως η ζέστη είναι ακραία, οι τζίτζικες κουράζονται ή παθαίνουν θερμική εξάντληση, μειώνοντας τον ήχο ή σταματώντας εντελώς. Σε κάποιες περιπτώσεις, δεν αντέχουν καν και πεθαίνουν.
Η λαϊκή φαντασία λοιπόν «γέννησε» τη φράση «η ζέστη σκάει τζίτζικας» για να περιγράψει τη στιγμή που η θερμοκρασία είναι τόσο υψηλή, που ούτε ο τζίτζικας –το πιο ανθεκτικό καλοκαιρινό έντομο– δεν αντέχει.
Πρόκειται για μια παραστατική, εύστοχη και χιουμοριστική έκφραση που αποδίδει απόλυτα την ένταση του καύσωνα στην ανατολική Μεσόγειο.
