Η 15η Ιουνίου έχει καθιερωθεί ως Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας, με πρωτοβουλία της Assisted Conception Taskforce (ACT), με στόχο την ενημέρωση και ευαισθητοποίηση του κοινού γύρω από την υπογονιμότητα, ένα ζήτημα που αφορά χιλιάδες ζευγάρια σε όλο τον κόσμο.
Η υπογονιμότητα αποτελεί ένα σημαντικό ιατρικό, κοινωνικό και ψυχολογικό θέμα, το οποίο πολλές φορές συνοδεύεται από άγχος, ενοχές, σιωπή και καθυστερημένη αναζήτηση βοήθειας. Η σωστή ενημέρωση, η πρόληψη και η έγκαιρη διάγνωση μπορούν να διαδραματίσουν καθοριστικό ρόλο στην αντιμετώπισή της.
Σύμφωνα με στατιστικά στοιχεία για την Ελλάδα, το πρόβλημα της υπογονιμότητας εκτιμάται ότι αφορά περίπου το 18-20% των ζευγαριών, ποσοστό που θεωρείται από τα υψηλότερα στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Τα υπογόνιμα ζευγάρια υπολογίζονται σε περίπου 350.000 ετησίως, γεγονός που αναδεικνύει την ανάγκη για συνεχή ενημέρωση και πρόσβαση σε εξειδικευμένη ιατρική φροντίδα.
Ιδιαίτερα σημαντικό είναι να τονιστεί ότι η υπογονιμότητα δεν είναι μόνο γυναικεία υπόθεση. Υπολογίζεται πως σε ποσοστό 40-50% των υπογόνιμων ζευγαριών, ο ανδρικός παράγοντας συμμετέχει είτε αποκλειστικά είτε σε συνδυασμό με αναπαραγωγικά προβλήματα της συντρόφου.
Παρά την πρόοδο της επιστήμης και την αυξημένη ενημέρωση, η ανδρική υπογονιμότητα εξακολουθεί σε αρκετές περιπτώσεις να αντιμετωπίζεται με αμηχανία ή άρνηση. Ωστόσο, η εξέταση και των δύο συντρόφων είναι απαραίτητη, ώστε να εντοπιστεί έγκαιρα η αιτία και να επιλεγεί η κατάλληλη θεραπευτική προσέγγιση.
Αν και συχνά θεωρείται ότι η ηλικία επηρεάζει κυρίως τη γυναικεία γονιμότητα, αυτό δεν είναι απόλυτα ακριβές. Μελέτες έχουν δείξει ότι και στους άνδρες, μετά την ηλικία των 40 ετών, οι παράμετροι του σπέρματος μπορεί να παρουσιάσουν αισθητή μείωση. Αυτό δεν σημαίνει ότι ένας άνδρας μεγαλύτερης ηλικίας δεν μπορεί να αποκτήσει παιδί, ωστόσο η σύλληψη μπορεί να καταστεί δυσκολότερη.
Πέρα από την ηλικία, υπάρχουν αρκετοί παράγοντες που μπορούν να επηρεάσουν αρνητικά την ανδρική γονιμότητα. Ανάμεσά τους περιλαμβάνονται ο ανεπαρκής ή υπερβολικός ύπνος, η παχυσαρκία, το κάπνισμα, η κακή διατροφή, η χρήση αναβολικών ή συμπληρωμάτων άγνωστης προέλευσης, οι λοιμώξεις του γεννητικού συστήματος, η κιρσοκήλη, αλλά και η αύξηση της θερμοκρασίας των όρχεων λόγω στενών ρούχων, καθιστικής ζωής ή άλλων παραγόντων.
Η παχυσαρκία, για παράδειγμα, μπορεί να επηρεάσει ορμονικές ισορροπίες που σχετίζονται με την αναπαραγωγική λειτουργία, ενώ το κάπνισμα έχει συσχετιστεί με επιδείνωση του αριθμού, της κινητικότητας και της μορφολογίας των σπερματοζωαρίων. Αντίστοιχα, η χρήση αναβολικών και ιδιαίτερα η λήψη τεστοστερόνης χωρίς ιατρική παρακολούθηση μπορεί να διαταράξει σοβαρά τη σπερματογένεση.
Η διατροφή παίζει επίσης σημαντικό ρόλο. Τροφές πλούσιες σε αντιοξειδωτικά, βιταμίνες, ωμέγα-3 λιπαρά, ψευδάργυρο και φολικό οξύ μπορούν να συμβάλουν στη γενικότερη αναπαραγωγική υγεία, πάντοτε στο πλαίσιο ενός ισορροπημένου τρόπου ζωής.
Σημαντική αιτία ανδρικής υπογονιμότητας αποτελεί και η κιρσοκήλη, μια συχνή και πολλές φορές «ύπουλη» πάθηση, καθώς μπορεί να μην προκαλεί εμφανή συμπτώματα. Πρόκειται για διάταση των φλεβών των όρχεων, η οποία μπορεί να επηρεάσει τη λειτουργία τους και την ποιότητα του σπέρματος.
Η Παγκόσμια Ημέρα Γονιμότητας υπενθυμίζει ότι η υπογονιμότητα δεν πρέπει να αντιμετωπίζεται ως ταμπού. Είναι ένα ζήτημα υγείας που χρειάζεται σωστή ενημέρωση, επιστημονική προσέγγιση και στήριξη του ζευγαριού.
Η έγκαιρη επίσκεψη σε ειδικό, η διερεύνηση και των δύο συντρόφων και η υιοθέτηση υγιεινών συνηθειών μπορούν να αυξήσουν τις πιθανότητες επιτυχούς αντιμετώπισης.
Η γονιμότητα αφορά τη ζωή, την υγεία και την ελπίδα. Και όσο πιο νωρίς μιλήσουμε ανοιχτά γι’ αυτήν, τόσο περισσότερα ζευγάρια μπορούν να λάβουν τη βοήθεια που χρειάζονται.
