«Δεν τελείωσα ακόμα!», «Άλλα πέντε λεπτά!». Η προσπάθεια ενός γονιού να πάρει το κινητό ή το τάμπλετ από τα χέρια του παιδιού μπορεί εύκολα να μετατραπεί σε καθημερινή σύγκρουση. Τα ξεσπάσματα αυτά είναι πλέον τόσο συχνά, ώστε έχουν αποκτήσει και δική τους ονομασία: «τεχνο-ξεσπάσματα» ή techno-tantrums.
Η αντίδραση του παιδιού δεν σχετίζεται μόνο με την έλλειψη ορίων ή με τη συμπεριφορά του. Το ψηφιακό περιεχόμενο είναι σχεδιασμένο έτσι ώστε να κρατά αμείωτη την προσοχή. Τα έντονα χρώματα, οι γρήγορες εναλλαγές εικόνων, οι ήχοι επιβράβευσης, οι συνεχείς εκπλήξεις και οι προτάσεις περιεχομένου που προσαρμόζονται στις προτιμήσεις του χρήστη κάνουν την απομάκρυνση από την οθόνη ιδιαίτερα δύσκολη.
Σε ορισμένες εφαρμογές χρησιμοποιούνται, μάλιστα, τεχνικές που επηρεάζουν τις επιλογές των παιδιών. Ένας αγαπημένος ήρωας μπορεί να τα παρακινεί να πατήσουν μια συγκεκριμένη επιλογή, ενώ προσφορές περιορισμένης διάρκειας δημιουργούν την αίσθηση ότι πρέπει να δράσουν αμέσως. Έτσι, η παραμονή στην οθόνη δεν εξαρτάται μόνο από το ενδιαφέρον του παιδιού, αλλά και από μηχανισμούς που έχουν σχεδιαστεί για να το κάνουν να επιστρέφει διαρκώς.
Το πρόβλημα δεν αφορά μόνο τα παιδιά
Πολλοί γονείς αναγνωρίζουν ότι και οι ίδιοι δυσκολεύονται να αποχωριστούν το κινητό τους. Συχνά, η χρήση της συσκευής διακόπτει ή περιορίζει την επικοινωνία με το παιδί. Το φαινόμενο αυτό περιγράφεται ως technoference, δηλαδή τεχνοπαρεμβολή στην οικογενειακή αλληλεπίδραση.
Αυτό δεν σημαίνει ότι οι οθόνες είναι από μόνες τους επιβλαβείς. Το ζητούμενο δεν είναι να εξαφανιστούν από την καθημερινότητα, αλλά να χρησιμοποιούνται με τρόπο ισορροπημένο και κατάλληλο για την ηλικία και τις αναπτυξιακές ανάγκες του παιδιού.
Τέσσερις τρόποι για λιγότερες συγκρούσεις
1. Επιλέξτε ποιοτικό περιεχόμενο
Προτιμήστε εφαρμογές και προγράμματα με εκπαιδευτικό χαρακτήρα, ήπιο ρυθμό και ενεργή συμμετοχή του παιδιού. Περιορίστε όσα βασίζονται σε αδιάκοπες επιβραβεύσεις, έντονα ερεθίσματα και γρήγορες εναλλαγές που κρατούν το παιδί συνεχώς σε εγρήγορση.
2. Χρησιμοποιήστε την οθόνη μαζί του
Η κοινή παρακολούθηση ή το κοινό παιχνίδι βοηθά τον γονιό να γνωρίζει τι βλέπει και τι κάνει το παιδί. Παράλληλα, δημιουργούνται ευκαιρίες για συζήτηση, ερωτήσεις και κοινές εμπειρίες, τόσο κατά τη διάρκεια όσο και μετά τη χρήση της συσκευής.
3. Μην χρησιμοποιείτε πάντα την οθόνη για να ηρεμήσει
Το τάμπλετ μπορεί να αποδειχθεί εύκολη λύση στο εστιατόριο, στο ιατρείο ή στο αυτοκίνητο. Όταν όμως χρησιμοποιείται συνεχώς για να σταματήσει η γκρίνια ή η ανυπομονησία, το παιδί δεν μαθαίνει να διαχειρίζεται τη βαρεμάρα, τη ματαίωση και τα δύσκολα συναισθήματα. Η συναισθηματική αυτορρύθμιση καλλιεργείται μέσα από την εμπειρία.
4. Καθιερώστε σαφείς και σταθερές ρουτίνες
Συμφωνήστε εκ των προτέρων πότε επιτρέπονται οι οθόνες, για πόση ώρα και σε ποιον χώρο. Ενημερώστε το παιδί λίγα λεπτά πριν από το τέλος, ώστε η διακοπή να μην έρθει απότομα. Μια φράση όπως «Σε πέντε λεπτά κλείνουμε το τάμπλετ και πάμε βόλτα» κάνει τη μετάβαση πιο ομαλή.
Βοηθά επίσης να γνωρίζει το παιδί τι θα ακολουθήσει. Ένα παιχνίδι, μια βόλτα ή μια άλλη ευχάριστη δραστηριότητα μπορούν να μειώσουν την ένταση. Όπου είναι δυνατόν, δώστε του και έναν μικρό βαθμό ελέγχου, επιτρέποντάς του, για παράδειγμα, να κλείσει μόνο του τη συσκευή όταν λήξει ο χρόνος.
Η συνέπεια κάνει τη διαφορά
Οι πρώτες αντιδράσεις είναι αναμενόμενες όταν αλλάζουν οι κανόνες. Τα παιδιά χρειάζονται χρόνο για να προσαρμοστούν. Η σταθερότητα, η ψυχραιμία και η συνέπεια των γονέων βοηθούν σταδιακά στην ανάπτυξη καλύτερου αυτοελέγχου.
Ο στόχος δεν είναι να αποκλειστούν οι οθόνες από τη ζωή του παιδιού, αλλά να αποκτήσει μια πιο υγιή σχέση με την τεχνολογία, ώστε αυτή να υποστηρίζει την ανάπτυξή του και να μην καθορίζει την καθημερινότητά του.
