Ανησυχία προκαλούν τα στοιχεία που καταγράφουν σημαντική αύξηση στα νέα περιστατικά παιδικού καρκίνου στην Κύπρο την τελευταία δεκαετία, με τον καθηγητή Περιβαλλοντικής Υγείας στο Διεθνές Ινστιτούτο Κύπρου για την Περιβαλλοντική και Δημόσια Υγεία του ΤΕΠΑΚ, Κωνσταντίνο Μακρή, να υπογραμμίζει ότι η χώρα χρειάζεται επειγόντως περισσότερα επιστημονικά δεδομένα και στοχευμένες πολιτικές πρόληψης.
Μιλώντας στο ΡΙΚ, ο κ. Μακρής ανέφερε ότι, παρά τη σημαντική πρόοδο που έχει επιτευχθεί στις θεραπευτικές προσεγγίσεις για τον παιδικό καρκίνο, η πρόληψη παραμένει σε πολύ χαμηλό επίπεδο, καθώς εξακολουθούν να μην είναι γνωστοί οι παράγοντες που οδηγούν στην αυξημένη εμφάνιση της νόσου.
Όπως εξήγησε, το βασικό ερώτημα παραμένει γιατί η Κύπρος παρουσιάζει τόσο μεγάλη αύξηση στα περιστατικά παιδικού καρκίνου σε σύγκριση με άλλες ευρωπαϊκές χώρες. «Δεν διαθέτουμε τα απαραίτητα ποιοτικά δεδομένα και τα επιστημονικά παρατηρητήρια που θα μας επιτρέψουν να κατανοήσουμε το πρόβλημα και να σχεδιάσουμε αποτελεσματικές πολιτικές πρόληψης», ανέφερε.
Ο καθηγητής απέρριψε την άποψη ότι η αύξηση των περιστατικών οφείλεται κυρίως στη βελτίωση της διάγνωσης ή της επιτήρησης, σημειώνοντας ότι κάτι τέτοιο μπορεί να ισχύει εν μέρει για ορισμένες μορφές καρκίνου στους ενήλικες, όχι όμως για τον παιδικό καρκίνο.
Αναφερόμενος στις πιθανές αιτίες, επισήμανε ότι είναι εξαιρετικά δύσκολο να αποδοθεί η αύξηση σε γενετικούς παράγοντες, αφού το γενετικό υπόβαθρο ενός πληθυσμού δεν μεταβάλλεται μέσα σε μία δεκαετία. Αντίθετα, τόνισε πως η επιστημονική έρευνα θα πρέπει να επικεντρωθεί στους μη γενετικούς παράγοντες και ειδικότερα στο λεγόμενο «εκθεσίωμα» (exposome), δηλαδή στο σύνολο των περιβαλλοντικών επιδράσεων στις οποίες εκτίθεται ένα παιδί κατά τη διάρκεια της ζωής του.
Σύμφωνα με τον ίδιο, στους πιθανούς παράγοντες περιλαμβάνονται η ποιότητα του αέρα και του νερού, η διατροφή, η έκθεση σε χημικές ουσίες, η καθιστική ζωή, ο χρόνος μπροστά στις οθόνες, αλλά και κοινωνικοοικονομικοί παράγοντες, όπως το κοινωνικό περιβάλλον της οικογένειας. Παράλληλα, δεν απέκλεισε το ενδεχόμενο να υπάρχουν και νέοι περιβαλλοντικοί παράγοντες κινδύνου, οι οποίοι δεν έχουν ακόμη αναγνωριστεί από την επιστημονική κοινότητα.
Ο κ. Μακρής παρουσίασε στοιχεία τα οποία, όπως ανέφερε, προέρχονται από τη βάση δεδομένων του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας και δείχνουν ότι η Κύπρος καταγράφει τη μεγαλύτερη αύξηση στα νέα περιστατικά παιδικού καρκίνου μεταξύ των ευρωπαϊκών χωρών που συνέκρινε. Όπως είπε, η ανοδική τάση παρατηρείται σταθερά χρόνο με τον χρόνο κατά την τελευταία δεκαετία και είναι στατιστικά σημαντική.
Τόνισε ότι τα δεδομένα αυτά θα πρέπει να λειτουργήσουν ως ισχυρό προειδοποιητικό μήνυμα για την πολιτεία, ώστε να επενδύσει περισσότερο στην έρευνα και την πρόληψη.
Παράλληλα, υπογράμμισε ότι διεθνώς αλλάζει πλέον η φιλοσοφία αντιμετώπισης των ζητημάτων δημόσιας υγείας, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας και τα Ηνωμένα Έθνη να προωθούν ένα μοντέλο βιώσιμης ανάπτυξης, στο οποίο η οικονομική πρόοδος συνδυάζεται με την προστασία της υγείας, του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής.
Καταλήγοντας, ο καθηγητής σημείωσε ότι, παρότι δεν υπάρχει ολοκληρωμένη εθνική στρατηγική ούτε σε πολλές άλλες χώρες, η Κύπρος διαθέτει σημαντικά πλεονεκτήματα, όπως το υψηλό μορφωτικό επίπεδο και το υψηλό προσδόκιμο ζωής, τα οποία μπορούν να αξιοποιηθούν για την ανάπτυξη αποτελεσματικών πολιτικών δημόσιας υγείας. Όπως ανέφερε χαρακτηριστικά, «όσα επιδόματα κι αν δοθούν για τη βελτίωση της ευημερίας, χωρίς υγεία δεν μπορεί να υπάρξει πραγματική ποιότητα ζωής».
