Ο τρόπος που δημοσιεύουμε, σχολιάζουμε, κάνουμε like ή ακόμη και… εξαφανιζόμαστε από τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης μπορεί να δίνει μικρές ενδείξεις για τη συναισθηματική μας κατάσταση. Όμως τα social media δεν είναι ψυχολόγος και ένα post δεν αποτελεί διάγνωση.
Τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν εξελιχθεί σε ένα είδος ψηφιακού ημερολογίου. Φωτογραφίες, τραγούδια, stories, emojis, ώρες δραστηριότητας, ακόμη και η συχνότητα με την οποία ανεβάζουμε περιεχόμενο δημιουργούν ένα ψηφιακό αποτύπωμα της καθημερινότητάς μας.
Και κάποιες φορές, χωρίς να το αντιλαμβανόμαστε, αυτό το αποτύπωμα μπορεί να αντανακλά και τη διάθεσή μας.
Από τις αναρτήσεις μέχρι τη… σιωπή
Όταν κάποιος περνά μια περίοδο έντονης χαράς ή ενθουσιασμού, ενδέχεται να γίνει περισσότερο εξωστρεφής και διαδικτυακά. Να μοιράζεται περισσότερες στιγμές, να επικοινωνεί συχνότερα και να αλληλεπιδρά περισσότερο.
Το αντίθετο μπορεί επίσης να συμβεί σε περιόδους πίεσης, θλίψης ή κόπωσης. Ένας άνθρωπος που ήταν ιδιαίτερα ενεργός μπορεί ξαφνικά να περιορίσει τις δημοσιεύσεις του ή να απομακρυνθεί από την online επικοινωνία.
Αυτό όμως δεν σημαίνει αυτομάτως ότι αντιμετωπίζει κάποιο ψυχολογικό πρόβλημα. Μπορεί απλώς να βαρέθηκε τα social media, να έχει περισσότερες υποχρεώσεις ή να επιλέγει συνειδητά περισσότερη ιδιωτικότητα.
Δεν έχει σημασία μόνο τι ανεβάζουμε
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και ο τρόπος με τον οποίο χρησιμοποιούμε τις πλατφόρμες.
Η απότομη αλλαγή στη συχνότητα των αναρτήσεων, η συνεχής αναζήτηση επιβεβαίωσης, η έντονη αντίδραση σε σχόλια, η παραμονή μέχρι πολύ αργά τη νύχτα στις πλατφόρμες ή η διαρκής σύγκριση με άλλους μπορούν —σε συνδυασμό πάντοτε με άλλους παράγοντες— να σχετίζονται με τη συναισθηματική κατάσταση ενός ανθρώπου.
Το σημαντικό εδώ είναι η λέξη «αλλαγή». Περισσότερο ενδιαφέρον μπορεί να έχει μια σημαντική μεταβολή από τη συνηθισμένη διαδικτυακή συμπεριφορά κάποιου παρά μία μεμονωμένη ανάρτηση.
Η παγίδα της «τέλειας ζωής»
Υπάρχει όμως και η αντίστροφη πλευρά: δεν αποκαλύπτουμε μόνο την ψυχολογία μας στα social media. Τα social media μπορούν να επηρεάσουν και την ψυχολογία μας.
Καθημερινά ερχόμαστε αντιμέτωποι με επιλεγμένες στιγμές από τις ζωές άλλων: ταξίδια, επιτυχίες, όμορφα σώματα, ευτυχισμένες οικογένειες, επαγγελματικές κατακτήσεις.
Το πρόβλημα αρχίζει όταν συγκρίνουμε ολόκληρη τη δική μας καθημερινότητα με τα καλύτερα δευτερόλεπτα της ζωής κάποιου άλλου.
Έτσι μπορεί να δημιουργηθεί η λανθασμένη εντύπωση ότι «όλοι οι άλλοι περνούν καλύτερα», ενισχύοντας σε ορισμένους ανθρώπους αισθήματα ανεπάρκειας, μοναξιάς ή άγχους.
Και τα likes;
Ένα like προκαλεί μια μικρή αίσθηση κοινωνικής επιβεβαίωσης. Όταν όμως η αυτοεκτίμησή μας αρχίζει να εξαρτάται υπερβολικά από τον αριθμό των αντιδράσεων που συγκεντρώνει μια φωτογραφία, τότε η σχέση μας με τα social media μπορεί να γίνεται προβληματική.
Η αξία μιας στιγμής δεν καθορίζεται από το πόσοι την είδαν — ούτε η προσωπική μας αξία από το πόσοι πάτησαν ❤️.
Μπορούμε να καταλάβουμε ότι κάποιος δεν είναι καλά από το προφίλ του;
Όχι με βεβαιότητα.
Μία θλιμμένη φωτογραφία, ένα σκοτεινό τραγούδι ή μερικές ημέρες απουσίας δεν αρκούν για συμπεράσματα και πολύ περισσότερο για διάγνωση.
Αν όμως παρατηρούμε σε έναν δικό μας άνθρωπο μια έντονη και παρατεταμένη αλλαγή, ιδιαίτερα μαζί με ανησυχητικές αναφορές σε απελπισία, απομόνωση ή αυτοκαταστροφικές σκέψεις, είναι προτιμότερο να επικοινωνήσουμε πραγματικά μαζί του αντί να προσπαθούμε να «διαβάσουμε» το προφίλ του.
Ένα απλό «Είσαι καλά; Θέλεις να μιλήσουμε;» μπορεί να έχει πολύ μεγαλύτερη αξία από εκατό likes.
Ο ψηφιακός καθρέφτης μας
Τα social media δεν παρουσιάζουν ολόκληρη την προσωπικότητά μας. Παρουσιάζουν μια επιλεγμένη εκδοχή της.
Παρόλα αυτά, ο τρόπος που τα χρησιμοποιούμε μπορεί κάποιες φορές να λειτουργεί σαν μικρός καθρέφτης της διάθεσής μας.
Και ίσως το πιο χρήσιμο ερώτημα δεν είναι «τι αποκαλύπτει το προφίλ μου στους άλλους;», αλλά:
«Πώς αισθάνομαι εγώ όταν κλείνω την οθόνη;»
Αν η απάντηση είναι συχνά «χειρότερα απ’ ό,τι πριν την ανοίξω», τότε ίσως αξίζει να επανεξετάσουμε τη σχέση μας με τον ψηφιακό κόσμο.
