- Ο εγκέφαλος συγκρίνει την αλλαγή της ώρας επειδή οι συνήθειες και ο κιρκάδιος ρυθμός δεν προσαρμόζονται αμέσως.
- Η «παλιά ώρα» λειτουργεί ως νοητικό σημείο αναφοράς που γεφυρώνει την προηγούμενη καθημερινότητα με το νέο ωράριο.
- Το φυσικό φως και οι συνδέσεις δραστηριοτήτων με συγκεκριμένες ώρες προκαλούν την αρχική σύγχυση, αλλά μετά από λίγες ημέρες το νέο ωράριο γίνεται αυτονόητο.
«Τώρα είναι 8, αλλά με την παλιά ώρα είναι 9». Μια φράση που ακούγεται ξανά και ξανά τις πρώτες ημέρες μετά την αλλαγή της ώρας. Γιατί όμως ο εγκέφαλός μας επιμένει να κάνει αυτή τη σύγκριση;
Τα ρολόγια άλλαξαν. Το κινητό προσαρμόστηκε αυτόματα. Κι όμως, πολλοί από εμάς συνεχίζουμε για ώρες ή ακόμη και ημέρες να υπολογίζουμε τι ώρα «θα ήταν» πριν από την αλλαγή.
«Είναι 7, αλλά με την παλιά ώρα είναι 8».
Γιατί το κάνουμε;
Η απάντηση βρίσκεται περισσότερο στον τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο εγκέφαλος παρά στο ίδιο το ρολόι.
Το σώμα δεν αλλάζει ώρα με το πάτημα ενός κουμπιού
Η καθημερινότητά μας είναι οργανωμένη γύρω από επαναλαμβανόμενα μοτίβα: πότε ξυπνάμε, πότε πεινάμε, πότε πίνουμε καφέ, πότε εργαζόμαστε και πότε αισθανόμαστε ότι πλησιάζει η ώρα του ύπνου.
Όταν λοιπόν το ρολόι μετακινείται ξαφνικά κατά μία ώρα, η ένδειξή του αλλάζει αμέσως, αλλά οι συνήθειες και ο κιρκάδιος ρυθμός μας δεν προσαρμόζονται με την ίδια ταχύτητα.
Γι’ αυτό μπορεί στις 12:00 να αισθανόμαστε ότι «κανονικά» είναι 13:00 ή να νυστάξουμε νωρίτερα το βράδυ.
Η «παλιά ώρα» λειτουργεί σαν σημείο αναφοράς
Ο ανθρώπινος εγκέφαλος χρησιμοποιεί συνεχώς γνωστά σημεία αναφοράς για να αντιληφθεί μια αλλαγή.
Όταν κάτι μεταβάλλεται απότομα, είναι φυσικό να το συγκρίνουμε με αυτό που ίσχυε προηγουμένως.
Έτσι, το «με την παλιά ώρα τώρα θα ήταν 10» λειτουργεί σαν μια μικρή νοητική γέφυρα ανάμεσα στην προηγούμενη καθημερινότητά μας και στη νέα.
Δεν προσπαθούμε πραγματικά να ζήσουμε με δύο διαφορετικές ώρες. Ο εγκέφαλος απλώς κάνει τη μετατροπή μέχρι η νέα ώρα να γίνει ξανά αυτονόητη.
Υπάρχει και η δύναμη της συνήθειας
Για μήνες έχουμε συνδέσει συγκεκριμένες ενδείξεις του ρολογιού με συγκεκριμένες δραστηριότητες.
Το «7 το πρωί» δεν είναι μόνο ένας αριθμός. Για κάποιον μπορεί να σημαίνει ξύπνημα, για άλλον διαδρομή προς τη δουλειά και για κάποιον άλλο πρωινό.
Όταν αλλάζει η ώρα, αυτές οι συνδέσεις δεν εξαφανίζονται μέσα σε ένα βράδυ.
Γι’ αυτό και η σύγκριση με την «παλιά ώρα» είναι ιδιαίτερα έντονη την πρώτη ημέρα και σταδιακά περιορίζεται καθώς δημιουργείται η νέα συνήθεια.
Και το φως μπερδεύει ακόμη περισσότερο την αίσθησή μας
Η αντίληψη του χρόνου δεν εξαρτάται αποκλειστικά από το ρολόι.
Το φυσικό φως αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους εξωτερικούς παράγοντες που βοηθούν στη ρύθμιση του βιολογικού μας ρολογιού.
Όταν ξαφνικά νυχτώνει νωρίτερα σύμφωνα με το ρολόι, δημιουργείται ακόμη μία αντίθεση ανάμεσα σε αυτό που βλέπουμε και σε αυτό που είχαμε συνηθίσει τους προηγούμενους μήνες.
Γιατί μετά από λίγες ημέρες σταματάμε να το λέμε;
Επειδή σταδιακά το νέο ωράριο γίνεται το καινούργιο μας σημείο αναφοράς.
Οι ώρες των γευμάτων, του ύπνου, της εργασίας και των υπόλοιπων δραστηριοτήτων επανασυνδέονται με τις νέες ενδείξεις του ρολογιού.
Κάπου εκεί σταματά και το συνεχές:
«Ναι, αλλά με την παλιά ώρα…»
Μέχρι, φυσικά, την επόμενη αλλαγή της ώρας.
