Έντονο προβληματισμό και ανησυχία προκαλούν πληροφορίες που διέρρευσαν στον ευρωπαϊκό Τύπο, σύμφωνα με τις οποίες η Ευρωπαϊκή Επιτροπή προτίθεται, σε επερχόμενη συνάντηση με εκπροσώπους των κρατών-μελών της ΕΕ, ενόψει του Συμβουλίου Γενικών Υποθέσεων της προσεχούς Τρίτης (21/10), να παρουσιάσει ένα έγγραφο προς υιοθέτηση, που θα εισηγείται σημαντικές αλλαγές στην πολιτική καπνού της Ένωσης.
Σύμφωνα με πληροφορίες που δημοσιεύονται στις γερμανικές εφημερίδες, Krone Zeitung, Bild και Welt, το έγγραφο της Επιτροπής περιλαμβάνει δύο προτάσεις που εάν υιοθετηθούν θα έχουν αλυσιδωτές συνέπειες σε όλη την ΕΕ, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου:
- Η κατάργηση των φίλτρων σε όλα τα καπνικά προϊόντα για περιβαλλοντικούς ρόλους
- Η μείωση των σημείων πώλησης, δηλαδή των περιπτέρων και των ποσοτήτων που διατίθενται στην αγορά, με στόχο τη σταδιακή μείωση της κατανάλωσης.
Παρά την επίσημη άρνηση της Ευρωπαϊκής Επιτροπής ότι σκοπεύει να προτείνει αυτές τις ρυθμίσεις άμεσα, η συζήτηση και τα στοιχεία από το προσχέδιο δείχνουν ότι πρόκειται για πολύ πιθανές πολιτικές που έχουν ήδη προκαλέσει έντονες αντιδράσεις. Σύμφωνα με το Εuronews, η Επιτροπής της ΕΕ «προφανώς υποστηρίζει ένα μακρόπνοο σχέδιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ)», ενώ «από εμπιστευτικό έγγραφο των Βρυξελλών» όπως σημειώνει, «προκύπτει ότι προετοιμάζεται η απαγόρευση των τσιγάρων με φίλτρο στην Ευρωπαϊκή Ένωση».
Όπως τονίζει στο άρθρο του το Euronews, «η προτεινόμενη απαγόρευση των φίλτρων τσιγάρων, η οποία υποστηρίζεται και από την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, είναι ιδιαίτερα αξιοσημείωτη. Αυτό συμβαίνει επειδή τα φίλτρα βλάπτουν το περιβάλλον όταν απορρίπτονται απρόσεκτα στη φύση. Ωστόσο, το γεγονός ότι οι καπνιστές χωρίς φίλτρα εισπνέουν τις βλαβερές τοξίνες και την πίσσα χωρίς φίλτρα, προφανώς παραβλέπετε, παρά τους στόχους για την υγεία».
Σύμφωνα με εκτιμήσεις, η υιοθέτηση των προτεινόμενων προτάσεων της Επιτροπής, αναμένεται να οδηγήσει σε κλείσιμο επιχειρήσεων και κατάργηση θέσεων εργασίας, προκαλώντας σοβαρές συνέπειες σε μία σημαντική βιομηχανία που αποτελεί πυλώνα οικονομικής δραστηριότητας για ολόκληρη την Ευρώπη, συμπεριλαμβανομένης και της Κύπρου. Ειδικά στην περίπτωση της Κύπρου, η πρόταση της Κομισιόν για λιγότερα σημεία πώλησης θα θέσει σε άμεσο κίνδυνο περισσότερους από 3.000 λιανοπωλητές. Και αυτό γιατί, σύμφωνα με στοιχεία, στην Κύπρο τα νικοτινούχα προϊόντα συνολικά συνεισφέρουν περίπου 50% στον τζίρο των περιπτέρων, αποτελώντας κρίσιμο κομμάτι της βιωσιμότητάς τους. Όπως αναφέρουν παράγοντες της αγοράς, τα προτεινόμενα μέτρα όπως η απαγόρευση των φίλτρων (συνεπώς de facto απαγόρευση όλων τσιγάρων και άλλων νικοτινούχων προϊόντων), θα οδηγήσουν «μαθηματικά» σε κλείσιμο τα σημεία λιανικής και σε αύξηση του παράνομου εμπορίου από τα κατεχόμενα. Ενδεικτικά, το 2024 οι απώλειες εσόδων, για τα δημόσια ταμεία, από το παράνομο εμπόριο τσιγάρων στην Κύπρο, υπολογίζεται στα 22 εκατ. ευρώ.
Το κεντρικό ερώτημα που ανακύπτει είναι τι στάση θα κρατήσει η Κύπρος απέναντι σε αυτές τις προτάσεις; Θα στηρίξει τις θέσεις εργασίας στα περίπτερα και στον κλάδο ή θα επιτρέψει την καταστροφή ενός σημαντικού οικονομικού κλάδου, με συνέπειες στις επιχειρήσεις, τις θέσεις εργασίας και τεράστιες απώλειες κρατικών εσόδων;
